Editando Nazaret

{{otrosusos}}
{{llocalidá}}

'''Nazaret''' ([[Idioma hebréu|hebréu]]: נָצְרַת, ''Natzeret''; en [[idioma árabe|árabe]] الناصرة, ''an-Nāṣirah''), ciudá asitiada nel [[Distritu Norte (Israel)|Distritu Norte]] d'[[Israel]], nes estribaciones meridionales de los montes de la [[Baxa Galilea]], a 10 [[kilómetru|km]] al norte del [[monte Tabor]] y a 23 km al oeste del [[mar de Galilea]]. Anguaño ye la ciudá con mayor población árabe d'Israel, con una población calculada nunos 72&nbsp;500 habitantes al 30 de xunu de 2010,<ref>{{cita web|url=http://www.cbs.gov.il/population/new_2010/table3.pdf |títulu=Table 3: Population of Localities numbering above 2,000 residents |editor= Israel Central Bureau of Statistics |fecha=30 de xunu de 2010 |fechaacceso=13 d'ochobre de 2013}}</ref> un 40% de los cualos son de creencia [[cristianismu|cristiana]] y el restu [[Islam|musulmanes]] (60%).<ref>{{cita publicación|título=Review of "Beyond the Basilica: Christians and Muslims in Nazareth"|autor=King-Irani, Laurie |publicación=Journal of Palestine Studies |volume= 25 |númberu=3 |fecha=Spring 1996 |páxines=103–105|jstor=2538265|doi=10.1525/jps.1996.25.3.00p0131i}}</ref><ref>{{cita llibru |autor=Dumper, Michael; Stanley, Bruce Y.; Abu-Lughod, Janet L. |títulu=Cities of the Middle East and North Africa: a historical encyclopedia |añu=2006 |editorial=ABC-CLIO |isbn=9781576079195 |páxines=273–274}}</ref><ref>{{cita llibru|autor=Kanaaneh, Rhoda Ann |títulu=Birthing the nation: strategies of Palestinian women in Israel |añu=2002|editorial=University of California Press|isbn=978-0-520-22379-0|páxina=117}}</ref> Tratar d'una ciudá de relevancia pa los cristianos por cuenta de que, según los [[evanxelios canónicos]], los años de la vida privada de [[Xesús de Nazaret|Xesús]] trescurrieron ellí.

Xuntu a [[Natzrat Illit]], forma un nucleu urbanu de 115&nbsp;924 persones, na so mayoría de cultura [[Xudaísmu y cristianismu|judeo-cristiana]] (52&nbsp;%) y una considerable minoría islámica (48&nbsp;%).<ref>http://www.cbs.gov.il/publications16/local_authorities14_1642/pdf/314_7300.pdf</ref><ref>http://www.cbs.gov.il/publications16/local_authorities14_1642/pdf/318_1061.pdf</ref> 

== Toponimia ==
El nome griegu de Nazaret (Ναζαρέθ) apaez per primer vegada nos [[evanxeliu|evanxelios]] nel testu de Mateo que diz ''asina se cumplió lo que foi dichu polos profetes, qu'había de ser llamáu Nazarenu (ναζωραιος)'' ({{biblia|Mateo|2:22-23}}).<ref>Ναζαρηνός ("Nazarenu") y les sos variantes atópase en Mc. 1:24; 10:47; 14:67; 16:6; Lc 4:34 y 24:19. Ναζωραῖος ("Nazōraeno") y les sos variantes atópase en Mt 2:23; 26:71; Lc 18:37; Jn 18:5, 7; 19:19; y seis veces en ''Fechos de los Apóstoles''.</ref> 

Un puntu de vista creíble ye que Nazaret y el so xentiliciu, “nazarenu” (Ναζωραῖος), son una adaptación normal d'un términu griegu que reconstrúi una hipotética palabra aramea, que s'atoparía tamién nel raigañu de la palabra con que dellos escritos rabínicos posteriores moteyaron a Xesús.<ref>Según la palabra ''Nôṣri'' el xentiliciu usáu pa Xesús polos escritores del periodu tanaíta, que correspondería a la palabra hipotética del araméu “Nōṣrāyā”, y al so deriváu “Neṣōrāyā”, que deriva de la mesma a la so natural adaptación en griegu: Nazoraios. G. F. Moore, ‘Nazarene and Nazareth,’ en ''The Beginnings of Christianity 1/1,'' 1920 pp.426-432</ref> Esta palabra apaez doce veces nos manuscritos griegos sobrevivientes del Nuevu Testamentu, 10 vegaes como Nazaret o Nazareth,<ref>Evidencia testual suxure qu'esta forma ye una enmienda fecha mientres el Segundu procesu d'estandarización sinóptica. (Shawn Carruth, James McConkey Robinson, Christoph Heil, “Q 4:1-13, 16: The Temptations of Jesus: Nazara”, p.395.</ref> y dos comos Nazará. Los dos primeres formes retienen terminaciones femenines comunes nos topónimos de Galilea.<ref>Carruth, Shawn; Robinson, James McConkey; Heil, Christoph (1996). “Q 4:1-13,16: the temptations of Jesus : Nazara”. Peeters Publishers. p. 415. |ISBN=90-6831-880-2|</ref> Les variantes menores, Nazarat y Nazarath tamién tán confirmaes.<ref> Nazarat/Nazarath ta atestiguáu nunos pocos manuscritos griegos, ente que les versiones siríacas lleen Nazarath. “Q 4:1-13,16: The Temptations of Jesus : Nazara”, p.402.</ref> La forma Nazará (Ναζαρά) podría ser la forma más antigua del nome en griegu, que se remonta al supuestu documentu Q. y atópase en Mateo 4:13 y Lucas 4:16.

Dellos estudiosos cuestionaron una relación ente "Nazareth" y los términos "Nazarenu" y "Nazōraeno" por razones llingüístiques,<ref> Por casu, Cheyne en 1899 [Enciclopedia Bíblica, "Nazareth"]; Lidzbarski [Kittel p. 878]; Kennard [JBL 65:2,134 ff.]; Berger [Novum Test. 38:4,323], y munchos otros.</ref> ente que dalgunos afirmen la posibilidá de la relación etimolóxica "dada la idiosincrasia del araméu de Galilea".<ref> S. Chepey, "Nazirites in Llate Second Temple Judaism" (2005), pág. 152, refiriéndose a W. Albright, G. Moore, y H. Schaeder.</ref>

Tradicionalmente interpretóse esti xentiliciu referíu a Xesús en Mt 2:22-23 como un xuegu de pallabres, según la opinión, ente otros, de [[Jerónimo de Estridón|San Jerónimo]], posiblemente derivada de la palabra hebrea '''נצר''' (''natser'', trescritu Nazer), que significa "biltu", n'alusión a cierta profecía de Isaías en que llama al Mesíes ''Va Salir una vara del tueru de Isaí y un renuevu (Neser) retoñará de los sos raigaños'' ({{biblia|Isaías|11:1}}).

Distintos derivaos d'esti vocablu usar nel [[llibru de Isaías]] como alusión mesiánica y tradúcense según el contestu como "retueyu", "renuevu", "caña", "flor" o "anuevo"; o como dalguna conxugación de xixilar, guardar, reparar, defender, arrodiar, caltener (del peligru) o esconder. Esti postreru significáu pa «Nazaret» podría deducise de {{biblia|Isaías|65:4}} y correspondería con qu'esti versículu referir a qu'aquellos que s'escuenden viven ente tumbes, pos mui cerca de Nazaret y sol actual cascu urbanu, atópase una antigua necrópolis.

Sicasí, nun queda claro en concretu a qué xuegu de pallabres proféticu fai alusión esti testu. Especulóse que puede referise a'l costume xudía de consagrase a Dios por un periodu y dexase el pelo en signu d'esa consagración, absteniéndose de bébores alcohóliques, relaciones sexuales, etc. A esi tipu de consagración llamábase "nazareato", como'l casu de Sanzón: ''Porque, he ende, vas concebir y vas tener un fíu y nunca-y afaitarán la cabeza: porque'l neñu va ser un Nazareo (נָזִיר Nazir: separáu, que s'estrema, consagráu) delantre de Dios, dende la matriz y va empezar a lliberar a Israel de les manos de los Filisteos'' ({{biblia|Xueces|13:5}}).

D'estes formes, l'autor del evanxeliu de Mateo puedo acomuñar les pallabres d'estos testos veterotestamentales al nome de la ciudá de Nazaret que'l so nome pudo habese aniciáu del mesmu raigañu fonética.

[[Archivu:Nazareth-10-St Josephs Church.jpg|thumb|right|La ilesia de San José]]

== Historia ==
Escavaciones arqueolóxiques na ciudá de [[Séforis]], a 6&nbsp;km del actual allugamientu de Nazaret, documentaron restos arqueolóxicos del [[Paleolíticu]] mediu (qu'inclúin pedernales realizaos col [[métodu Levallois]]) y de la cultura Yarmukian.<ref>{{cita publicación|autor=Barzilai, Omry; Vardi, Yá'aqov; Liran, Roy; Yegorov, Dimitry; et a. |añu=2013 |títulu= Nahal Zippori, the Eshkol Reservoir–Somekh Reservoir Pipeline |publicación=Hadashot Arkheologiot |volume=125 |url=http://www.hadashot-esi.org.il/Report_Detail_Eng.aspx?id=2305&mag_id=120}}</ref> Tamién s'atoparon restos del Neolíticu precerámico B y de la [[Edá del Cobre]] media.<ref>{{cita publicación|autor=Barzilai, O. |añu=2010 |títulu=‘En Zippori: Preliminary Report |publicación=Hadashot Arkheologiot |volume=122 |url=http://www.hadashot-esi.org.il/report_detail_eng.aspx?id=1547&mag_id=117}}</ref> La evidencia de restos de cerámica indicó que'l sitiu de Séforis foi habitáu mientres la [[Edá del Fierro]] (1000-586 a.&nbsp;C.), y que puede verificase una ocupación real y diversu trabayos de construcción dende'l sieglu IV a.&nbsp;C., col [[periodu helenísticu]].<ref>{{cita llibru|autor=Fischer, Alysia |títulu=Hot Pursuit: Integrating Anthropology in Search of Ancient Glass-blowers |añu=2008 allugamientu=Lanham, Maryland |editorial=Lexington Books |páxina=40 |isbn=978-0-7391-0960-1}}</ref>

L'orixe de Nazaret caltién ciertu discutiniu, porque nun ye mentada por historiadores o xeógrafos del primer sieglu de la era común. Frank Zindler, antiguu presidente de la organización [[Ateos d'América]], escribió que Nazaret nun se menta nel [[Antiguu Testamentu]], nin nes [[Epístoles paulinas|epístoles]] de [[Pablo de Tarsu]], nin nel [[Talmud]] —onde se citen otres 63 ciudaes de Galilea—, nin na obra de [[Flavio Josefo]].<ref>{{cita publicación|autor=Zindler, Frank |títulu=Where Jesus never walked |añu=Winter 1996-97 |publicación=American Atheist |páxines=33-42 |idioma=inglés |cita=Nazareth is not mentioned even once in the entire Old Testament, nor do any ancient historians or geographers mention it before the beginning of the fourth century. The Talmud, although it names 63 Galilean towns, knows nothing of Nazareth. Josephus, who wrote extensively about Galilee (a region roughly the size of Rhode Island) and conducted military operations back and forth across the tiny territory in the last half of the first century, mentions Nazareth not even once — although he does mention by name 45 other cities and villages of Galilee. This is even more telling when one discovers that Josephus does mention Japha, a village which is just over a mile from present-day Nazareth!}}</ref> Ente los años 66-73 de la era común, l'historiador judeorromano [[Flavio Josefo]], nel contestu de la [[Primer guerra judeo-romana]] fixo referencies a la Galilea del sieglu I (una rexón d'unos 4000 kilómetros cuadraos), la rexón onde anguaño s'atopa Nazaret. Nellos, Josefo menta 45 ciudaes y aldegues, pero Nazaret nun ta incluyida. La ciudá que menta más cercana a la localización actual de la ciudá ye «Japha» totalmente destruyida nel añu 67 polos romanos por cuenta de la guerra. Según Josefo, les víctimes d'aquella destrucción, que xubiríen a 15&nbsp;000, posiblemente fueron soterraes nel llugar de l'actual Nazaret. Escavaciones feches nesa ciudá amuesen la esistencia d'una necrópolis. Según [[John P. Meier]], Nazaret yera «un llugar insignificante asitiáu nos montes de la Baxa Galilea, un pueblu tan escuru que nunca lo menten l'Antiguu Testamentu, [[Flavio Josefo|Josefo]], [[Filón d'Alexandría|Filón]], nin la lliteratura temprana de los rabinos, nin los ''pseudepigrapha'' del Antiguu Testamentu».<ref name="Meier279"/> Según Gregory Jenks, esta falta de mención nun demuestra que Nazaret nun esistiera nel sieglu I, o inclusive que fuera desconocida pa Josefo. Sicasí, suxure que Nazaret nun participó na primer guerra judeo-romana, y que yera un llugar tan insignificante que Josefo nun tenía razones pa mentala.<ref>{{cita llibru|autor=Jenks, Gregory |capítulu=The Quest for the Historical Nazareth |añu=2014 |editor=Ellens, J. Harold |títulu=Bethsaida in Archaeology, History and Ancient Culture |ubicación=Reinu Xuníu |editorial=Cambridge Scholars Publishing |páxina=258 |isbn=978-1-4438-5364-4 |url=https://books.google.com.ar/books?id=XckxBwAAQBAJ&pg=PA258&dq=%22This+lack+of+mention+does+not+demonstrate+that+Nazareth+did+not+exist+at+the+time+or+even+that+it+was+unknown+to+Josephus.+.+However,+it+does+suggest+that+Nazareth+played+non+part+in+the+Jewish+War,+and+was+such+an+insignificant+presta+that+Josephus+had+non+reason+to+mention+it.%22&hl=ye&sa=X&vei=0CBsQ6AEwAGoVChMIx-Kgj7WZyAIVyCCQCh3ENgeU#v=onepage&q=%22This%20lack%20of%20mention%20does%20not%20demonstrate%20that%20Nazareth%20did%20not%20exist%20at%20the%20time%20or%20even%20that%20it%20was%20unknown%20to%20Josephus.%20.%20However%2C%20it%20does%20suggest%20that%20Nazareth%20played%20non%20part%20in%20the%20Jewish%20War%2C%20and%20was%20such%20an%20insignificant%20presta%20that%20Josephus%20had%20non%20reason%20to%20mention%20it.%22&f=false}}</ref>

Cronológicamente falando, ye nos evanxelios onde apaez citada per primer vegada hasta nuna docena d'ocasiones, como se señaló enantes.<ref name="Brown209">{{cita llibru|autor=Brown, Raymond Y |enlaceautor=Raymond Edward Brown|títulu=La nacencia del Mesíes|editorial=Ediciones Cristiandad |añu=1982 |ubicación=Madrid |isbn=84-7057-302-0 |páxina=209 |url=https://books.google.com.ar/books?id=W0bEwh4tKQYC&pg=PA209&dq=%22Anque+les investigaciones+arqueol%C3%B3gicas+demostraron++que+foi+ocupada+de cutio+dende+el sieglu%22&hl=en&sa=X&vei=0ahUKEwi6hebo7qjYAhVElpAKHX7LA8QQ6AEIJTAA#v=onepage&q=%22Anque%20les%20investigaciones%20arqueol%C3%B3gicas%20han%20demostráu%20que%20foi%20ocupada%20de cutio%20dende%20el%20sieglu%22&f=false |cita=Anque les investigaciones arqueolóxiques demostraron que foi ocupada de cutio dende'l sieglu VII e.C., Nazaret nunca ye mentada en nengún escritu xudíu pre-cristianu. [...] De los dolce vegaes que la atopamos nel [[Nuevu Testamentu|NT]], diez apaez como «Nazaret» [...] y dos comos «Nazarā» (''Mateo'' 4:13; ''Lucas'' 4:16).}}</ref> Anque Lucas 1:26 llamar «ciudá y describir abondo grande ya importante como pa tener una sinagoga (Lucas 4:16), en realidá sería una aldega probe que debió tola so importancia posterior al fechu cristianu.<ref>{{cita publicación|autor=Testa, Y|títulu=L'apporto delle iscripzioni nazaretane |añu=1968 |publicación=Rev. Bibl. |volume=16 |páxines=167-185}}</ref> El nome de nazarenos dáu a los cristianos del sieglu I yera ensin duldes irónicu y despreciatible, y en tal sentíu'l nome de Xesús acompañar col títulu «de Nazaret», un llugar escuru qu'en nada lo favorecía, tal lo señalao por [[Raymond Edward Brown|Raymond Y. Brown]].<ref>{{cita llibru|autor=Brown, Raymond Y |enlaceautor=Raymond Edward Brown|títulu=La nacencia del Mesíes|editorial=Ediciones Cristiandad |añu=1982 |ubicación=Madrid |isbn=84-7057-302-0 |páxines=179-180 |cita=Los adversarios burllar de que Xesús fora de Nazaret de Galilea, un llugar escuru qu'en nada favorecía'l so orixe davídico y divín. [...] En Juan 1:45-46, cuando se describe a Xesús como aquel de quien escribió Moisés na llei y nos profetes, Natanael retruca: "¿De Nazaret puede salir daqué bonu?" En 7:52, los fariseos retruquen a los partidarios de Xesús: "Estudia (les escritures) y vas ver que de Galilea nun puede salir un profeta. |url=https://books.google.com.ar/books?id=W0bEwh4tKQYC&pg=PA179&dq=%22Los adversarios+burllar de+que+Jes%C3%BAs+fora+de+Nazaret+de+Galilea,+un llugar escuru+que+en+nada+favorec%C3%ADa+el so+orixe+dav%C3%ADdico+y+divín%22&hl=en&sa=X&vei=0ahUKEwiS9JKE7ajYAhVFipAKHbPfAyEQ6AEIJTAA#v=onepage&q=%22Los%20adversarios%20se%20burllaben%20de%20que%20Jes%C3%BAs%20fuera%20de%20Nazaret%20de%20Galilea%2C%20un%20llugar%20escuru%20que%20en%20nada%20favorec%C3%ADa%20el so%20orixe%20dav%C3%ADdico%20y%20divín%22&f=false}}</ref>

L'arqueólogu estauxunidense James F. Strange señaló: «Nazaret nun se menta n'antigües fontes xudíes antes del sieglu III Y.C. Esto probablemente reflexa la so falta de protagonismu, tantu en Galilea como en Judea».<ref>{{cita llibru|autor=Strange, James F. |capítulu=Nazareth |editor=Freedman, David Noel |títulu=Anchor Bible Dictionary, v. 4: K-N |allugamientu=Nuevu&nbsp;York |editorial=Doubleday |añu=1992}}</ref> Strange calculó la población de Nazaret a principios del sieglu I nuna cifra «hasta un máximu d'aprosimao 480» persones.<ref>Y. Meyers & J. Strange,'' Archaeology, the Rabbis, & Early Christianity'' Nashville: Abingdon, 1981</ref> En 2009, l'arqueólogu israelín Yardenna Alexandre escavó restos arqueolóxicos en Nazaret que podríen datar de la dómina de Xesús nel periodu romanu tempranu. Alexandre dixo a la prensa: «El descubrimientu ye de suma importancia, yá que revela per primer vegada una casa del pueblu xudíu de Nazaret».<ref>{{cita web|url=http://israel21c.org/news/house-from-jesus-time-excavated/ |títulu=House from Jesus' time excavated |fecha=23 d'avientu de 2009 |autor=[http://www.israel21c.org/ ''Israel 21c Innovation News Service'']}}</ref> Otres fontes indiquen que, posiblemente, mientres el tiempu de Xesús, Nazaret tenía una población d'unos 400 habitantes y un bañu público, que yera importante pa propósitos cívicos y relixosos.<ref>{{cita llibru|autor=Korb, Scott |títulu=Life in Year One |añu=2010 |allugamientu=Nuevu&nbsp;York |editorial=Riverhead Books |páxina=109 |isbn=978-1-59448-899-3}}</ref>

Les primeres referencies a «Nazaret» que se conocen, amás de los [[evanxelios]] (sieglu I d. C.), provienen de trés teólogos ya historiadores cristianos: [[Sestu Xunetu Africanu]] fecháu alredor del añu 221&nbsp;d.&nbsp;C.<ref>[[Eusebio de Cesarea|Eusebio]] ''Ecclesiastical History,'' 1,vii,14, citáu en Carruth, ibid. p.415.</ref> [[Oríxenes]] (c. 185-254&nbsp;d.&nbsp;C.) denominándo la ciudá como «Nazar» y «Nazaret».<ref>''Comment. In Joan.'' Tomus X (Migne, ''Patrologia Graeca'' 80:308–309.</ref> Finalmente, [[Eusebio de Cesarea|Eusebio]] fai referencia del asentamientu de Nazara. (c. 275-339&nbsp;d.&nbsp;C.)<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/10725a.htm Nazareth. ''The Catholic Encyclopedia'', 1911.]</ref> Esiste tamién evidencia epigráfica na [[sinagoga]] de [[Cesárea Marítima]] sobre Nazaret datada n'IV d. C. sobre eventos, posiblemente, del sieglu II d.C.<ref name=":0">{{cita publicación |apellido=Avi-Yonah |nome=M. |añu=1962 |títulu=A List of Priestly Courses from Caesarea |url=http://www.jstor.org/stable/27924896 |publicación=Israel Exploration Journal |volume=12 |númberu=2 |páxines=137–139 |fechaacceso=25 d'avientu de 2015}}</ref>

Ocupada polos perses nel [[614]] y polos árabes nel [[634]], Nazaret siguió siendo llugar de pelegrinación. Nel [[sieglu XII]], tres la ocupación polos [[Cruzaes|Cruciaos]], Nazaret camudó de manos delles vegaes. En 1099 el príncipe normandu [[Tancredo de Galilea|Tancredo]], llugarteniente de [[Godofredo de Bouillón]], fixo edificar una suntuosa catedral y alzó a Nazaret a see episcopal. Finalmente, el pobláu foi afaráu pol sultán [[Baibars]] en [[1263]] y la rexón quedó afarada mientres los siguientes 400 años. 

[[Archivu:Miryam.jpg|300px|thumb|left|La fonte de María.]]

A la fin del sieglu XVII sobre los restos d'otros trés ilesies, foi construyida la [[Ilesia Ortodoxa de Grecia|ilesia ortodoxa griega]] de l'Anunciación, que tien una cripta con un pozu d'agua, orixe de la ''Fonte de María'', asitiada na cai principal de Nazaret y conectada a un acueductu. D'alcuerdu delles tradiciones, foi en dicha fonte onde'l [[arcánxel Gabriel]] apaecer por primer vegada ante María.

En [[1620]] los franciscanos consiguieron del emir [[Drusos|drusu]] Fakhred-Din permisu pa establecese, nos restos del antiguu santuariu onde se supón vivíó María pelos díes de l'Anunciación, y llograron autorización en [[1730]] pa edificar una ilesia católica. La estructura foi ampliada en [[1877]] y dafechu baltada en [[1955]], pa dexar la construcción de l'actual basílica, entamada pol arquiteutu [[Giovanni Muzio]], que foi consagrada en [[1964]] pol [[papa]] [[Pablo VI]]. Mientres la baltadera de l'antigua estructura, en 1955, realizáronse los actuales estudios arqueolóxicos por arqueólogos católicos. 

Dende [[1950]] Israel alzó una nueva ciudá amiesta denomada [[Natzrat Illit]] (נצרת עילית, ''Alta Nazaret'') qu'exerz de capital del Distritu Norte d'Israel, habitada principalmente por [[pueblu xudíu|población xudía]] y cristianos.

Güei más d'un millón de visitantes (casi la metá de los turistes que lleguen a Israel) lleguen a Nazaret. Los sos templos cristianos son reconocíos como "el mayor centru temáticu d'Oriente Mediu".

== Estudios arqueolóxicos ==

Como se mentó, mientres la baltadera de la ilesia católica de Nazaret en 1955 col fin d'ampliala, realizáronse estudios arqueolóxicos na ciudá. Ente [[1955]] y 1960 el sacerdote [[franciscanu]] Bellarmino Bagatti publicó'l descubrimientu de numberoses [[cueva|cueves]] y oquedades, la mayoría baltes de la [[Edá de Bronce]] afeches como cisternes p'agua, como depósitos de granu o d'aceite. Esti descubrimientu foi reportáu como "l'aldega de [[Xesús]], María y José" imprimiéndo-y connotaciones relixoses faciendo del estudiu daqué posiblemente pocu oxetivu. Poques fueron les evidencies d'asentamientos humanos amás de la necrópolis yá mentada.

Nel periodu de 1996-1997, Stephen Pfann —direutor del Departamentu d'Estudios Bíblicos y Hestoria de la ''University of the Holy Land''— empecipió una investigación de terraces agrícoles en terrenes del hospital de Nazaret. Sicasí foi tan poco la evidencia atopada por esti investigador que lo llevó a concluyir que "Nazaret yera diminuta, con dos o tres clan viviendo en 35 cases sobre una área de 2,5 hectárees".

La referencia [[Epigrafía|epigráfica]] más antigua que se tien sobre Nazaret correspuende a un fragmentu de mármol atopao en 1962 na [[sinagoga]] de [[Cesárea Marítima]], datáu ente'l [[sieglu II]] y el [[sieglu IV|IV]], que la so trescripción diz:<ref name=":0" />

{{cita|La décimu octava división sacerdotal (llamada) Hapizzes, alcontráu en Nazaret.}}

Posiblemente fai referencia a una de les families de sacerdotes del templu (estremaes en 24 "divisiones") que migraron depués de la [[Rebelión de Chigre Kojba]] nel periodu de [[Adriano]] nel añu 135.

Según Brown y Meier, les investigaciones arqueolóxiques indiquen que'l pueblu foi de cutio ocupáu dende'l [[sieglu VII e.C.]]<ref name="Brown209"/><ref name="Meier279">{{cita llibru|apellíos=Meier |nombre= John P. |títulu=Un xudíu marxinal. Nueva visión del Xesús históricu. Tomu I: Los raigaños del problema y personar |añu=1998 |allugamientu=Estella (Navarra)|editorial=Verbu Divín|páxines=279 y 310}}</ref>

=== Muséu Arqueolóxicu de Nazareth ===
El Muséu ta allugáu na zona norte de la [[Basílica de l'Anunciación]]. Caltien una colección de pieces topaes mientres les investigaciones arqueolóxiques.<ref>[http://www.nazaret-es.custodia.org/default.asp?id=6045 www.nazaret-es.custodia.org Santuariu Nazareth]</ref>

== Iglesias ==
Nazaret ye'l llar de decenes de monesterios ya ilesies, munches d'elles na Ciudá Vieya.
=== Ilesies católiques ===
* La [[Basílica de l'Anunciación]] ye la ilesia católica más grande d'Oriente Mediu. Na tradición [[Ilesia católica|católica]], marca'l llugar onde'l [[Arcánxel]] [[Gabriel]] anunció la futura nacencia de Xesús a la Virxe María (Lucas 1: 26-31).
* La [[Ilesia Sinagoga]] ye una ilesia [[Ilesia greco-católica melquita|greco-católica melquita]] nel llugar tradicional de la sinagoga onde Xesús pedricó (Lucas 4).
* La [[Ilesia de San José (Nazaret)|Ilesia de San José]] marca'l llugar tradicional pal taller de San José.
* La [[Ilesia de la Mensa Christi]], dirixida pola orde relixosa franciscana, conmemora'l llugar tradicional onde Xesús cenó colos Apóstoles dempués de la so Resurrección
* La [[Basílica de Xesús Adolescente]], dirixida pola orde relixosa de los salesianos, nel visu de la llomba qu'apodera la ciudá dende'l norte.
* La Ilesia de La nuesa Señora de la Medrana marca'l llugar onde se diz que María vio a Xesús ser lleváu a un cantil pola congregación de la sinagoga "Camín de Xesús"
* La [[Ilesia greco-católica de Nazaret]], ye un templu católicu de ritu bizantín ([[Ilesia greco-católica melquita]]) que s'atopa nel norte de la ciudá de Nazaret

=== Ilesies ortodoxes ===
* La [[Ilesia ortodoxa griega de l'Anunciación|Ilesia de San Gabriel]] ye un sitiu ortodoxu griegu alternativu pa l'Anunciación.

=== Ilesies anglicanes ===
* La [[Ilesia de Cristu (Nazaret)|Ilesia de Cristu]] ye una ilesia anglicana en Nazaret.


La ruta de pelegrinación conocíu como'l senderu de Xesús conecta munchos de los sitios relixosos en Nazaret nun senderu de 60 km (37 milles) que termina en Capernaum.

== Personalidaes relevantes de Nazaret ==
* [[Xesús de Nazaret]]
* [[José de Nazaret]]
* [[Ignatius Ghattas]], obispu de la ilesia Melkita.
* [[Azmi Bishara]], políticu israelín.
* [[Dudu Aouate]], futbolista israelín.
* [[Elia Suleiman]], direutor de cine, guionista y actor israelín.

== Ciudaes hermanaes ==
* [[Nuevu Brandeburgu]], Alemaña.

== Ver tamién ==
* [[Cristianismu n'Israel]]


== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Bibliografía ==
* {{cita llibru|apellíu-editor=Charlesworth |nome-editor=James H. |títulu=Jesus and archaeology |añu=2006 |allugamientu=Grand Rapids, Michigan |editorial=Wm. B. Eerdmans Publishing Co. |isbn=0-8028-4880-X |url=http://books.google.com.ar/books?id=QoIS7VApH6cC&printsec=frontcover&dq=Nazareth+%22Jesus+and+archaeology%22&hl=ye-419&sa=X&ei=ywcJUbrOK4nv0QGl5YCoDQ&vei=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Nazareth%20%22Jesus%20and%20archaeology%22&f=false |fechaacceso=30 de xineru de 2013 |idioma=inglés}}

* {{cita llibru|apellíu=Finegan |nome=Jack |añu=1992 |títulu=The Archeology of the New Testament |editorial=[[Princeton University Press]] |edición=Revised edition |isbn=0-691-00220-7}}

== Enllaces esternos ==
{{Commons|Nazareth}}


{{Tradubot|Nazaret}}

[[Categoría:Nazaret| ]]


[[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]]