Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Edificiu de la Xunta Xeneral n'Uviéu.

La Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies (Junta General del Principado de Asturias en castellanu) ye'l muérganu supremu de representación del pueblu asturianu. Los sos miembros son elexíos polos ciudadanos de forma democrática pa desempeñar el papel llexislativu.

Pa ser fiel al principiu de división de poderes, la función executiva asígnala a otru muérganu que xurde del propiu parllamentu: el Gobiernu del Principáu d'Asturies. Al Presidente del Principáu escuéyelu la xunta ente los sos miembros y esti escueye'l Conseyu de Gobiernu que'l so llabor ye controláu pola cámara. Asinamesmo correspuende a la Xunta Xeneral aprobar los presupuestos de la comunidá autónoma.

Historia[editar | editar la fonte]

L'emblema de la Xunta Xeneral ye'l mesmu que l'escudu d'Asturies.

Oríxenes de la Xunta Xeneral[editar | editar la fonte]

L'orixe de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies permaneció na escuridá per munchu tiempu y namás cuando'l so futuru se vio comprometíu coles reformes del lliberalismu nel sieglu XIX, procuróse estudiar el so orixe pa defenderla y caltener la so alcordanza. Luis Alfonso de Carvallo considérala la institución representativa tradicional de los asturianos; José Caveda Nava en 1834 y el so discípulu Fermín Canella más alantre, remonten el so orixe a distintes époques, como la continuación de les xuntes celebraes nos sieglos XII, XIII, XIV y XV, aniciaes probablemente pol Obispu D.Pelayo y l'asamblea aconceyada n'Uviéu en 1115. Otres hipótesis asitien l'orixe nos pueblos y conceyos que formaben xermandíes p'afitar los sos fueros y llibertaes, o nos enemigos del Conde de Xixón D. Alfonso Enríquez. Esta ambigüedá nun implica qu'esistan fitos posteriores más seguros: Caveda rescampla que la Xunta celebrada en 1378 sirve como pauta pa los conceyos posteriores, afirmando siempre que se trata de la representación tradicional de los asturianos. D'igual mena defiéndenla Miguel de la Villa García y Álvaro Fernández Miranda.

De cualaquier manera, la reconocencia xeneral de tolos autores ye la falta de documentos qu'atestigüen la so esistencia enantes de la fundación del Principáu de Asturies en 1388 per parte del rei Xuan I, inaugurando'l títulu l'infante don Enrique. Como muérganu xestor creóse la Xunta de Conceyos, que tuvo en puxu hasta l'añu 1834 en que la sustituyó la Diputación Provincial. Dao lo problemático de los oríxenes, parez más acertáu venceyala a la institución del Principáu, faltos de datos sobro les instituciones del Reinu y sabiendo que'l territoriu asturiense tenía la so representación nes cortes de Castiella. Nin siquier se pue asegurar que les Xuntes celebraes en 1444 n'Avilés y Uviéu pol futuru Enrique IV, al envís de tomar posesión efeutiva de los dominios y el señoríu que-y correspondíen como Príncipe d'Asturies, seyan en sentíu estrictu l'entamu de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies.

Ordenances[editar | editar la fonte]

La falta de documentos conservaos enantes de 1570, debío al abandonu y los trestornos que careció l'archivu de la Diputación del Principáu en delles époques, dexen poco marxe pa discutir sobro'l so orixe esautu. Tenemos noticies sobro les primeres Ordenanzces, obra d'Hernando de Vega y aprobaes en 1494, asina como de les Ordenances de Duarte de Acuña de 1594, les de Chumacero de 1622, les de Santos de San Pedro de 1659, el remocique de Blasco de Orozco de 1701, les de 1781 de Cañeda, Canga Argüelles y Rivera y les de 1805 de Flórez Arango, anque namás obtuvieron sanción real y polo tanto puxu efeutivu les de 1494 y 1594, siendo dubioso qu'asina asocediera coles de 1659. Asinamesmo, la so autonomía dientro del Reinu de Castiella foi siempre llimitada, pos nun poseyía facultaes llexislatives, anque sí gociaba de les alministratives, y dende 1717, como resultáu del centralismu borbónicu que taba implantando Felipe V, taba controlada pola Real Audiencia d'Asturies, encargada de regular los abusos de los distintos funcionarios y d'actuar como muérganu de control al serviciu del poder central. Presidida por un rexente, asumió tamién funciones de xulgáu d'instrucción y apelación frente a los abusos de los privilexaos.

Funcionamientu de la Xunta Xeneral[editar | editar la fonte]

La xunta taba integrada pol Rexente de l'Audiencia, qu'exercía de Presidente, el Procurador Xeneral o Vicepresidente, l'Alférez Mayor del Principáu, títulu cedíu a la familia Queipo de Llano en 1636 por Felipe IV y de la que la so representación yera perpetua (l'únicu cargu que poseyía esta condición), y por representantes de los 58 conceyos del Principáu, si bien los 24 conceyos de antiguu señoríu eclesiásticu tenían namás un terciu de votu caún. Una vuelta finalizáu'l periodu de sesiones, qu'escomenzaba'l primeru de mayu de cada trieniu, la Xunta constituyíase en Diputación Permanente, que quedaba compuesta pol rexente, el procurador xeneral y seyes representantes, ún por cada partíu en que taben dividíos la totalidá de los conceyos. Si pa ser miembru de la Xunta precisábase la condición de terrateniente o rexidor, pa formar parte de la Diputación yera necesaria la condición de noble y rexidor o facenderu en más de 4.000 ducaos de bienes raíces. La Xunta yera, poro, una institución del Antiguu Réxime, que pa más inri aconceyaba na Sala Capitular de la Catedral d'Uviéu, confirmando l'alianza ente'l Tronu y l'Altar.

La Xunta Xeneral y la Guerra Peninsular[editar | editar la fonte]

Nel contestu de la invasión francesa y l'aniciu de la Guerra Peninsular, lleguen a Asturies les primeres noticies de la sublevación y consiguiente represión nos socesos del 2 de mayu en Madrid. El 9 de mayu estalla un motín popular encabezáu por dos muyeres, Xuaca Bobela y Marica Andayón xunto a estudiantes, como Remigio Correa, armeros, gremios artesanos y xentes de toles clases (como'l mélicu y catedráticu Manuel María Recondo o'l canónigu Ramón Llano Ponte) que s'empobinó a la oficina de correos, asitiada na casa de Dorado-Riaño, al llau de la catedral, pa facese col bandu de Murat, qu'ordenaba la represión tres el 2 de mayu. Dientro yá de l'Audiencia, dambes muyeres acompañen al Procurador Xeneral del Principáu, Gregorio Jove y Valdés, apoderándose finalemente del bandu.

Esta sublevación llevó a la Xunta Xeneral (qu'escomenzara a principios de mes el so conceyu trienal) a celebrar un conceyu abiertu a otres estayes sociales que decidió por presión popular nun reconocer a otru rei qu'a Fernando VII y aniciar los preparativos bélicos. Por embargu, aprovechando una situación más calma'l 13 de mayu los más de los diputaos revoquen los alcuerdos por mieu a la reación francesa. Aníciase entós una conspiración per parte d'una minoría de diputaos encabezada pol nuevu Procurador Xeneral, Álvaro Flórez Estrada. Na nueche del 24 al 25 de mayu los militares y obreros de la fábrica d'armes tomen la Real Audiencia, al tiempu, cerca de 3.000 campesinos tomen la capital.

Los sublevaos crearon, na mañana del 25 de mayu, una Xunta integrada por 15 persones, toes o la inmensa mayoría d'elles pertenecientes a la Xunta Xeneral, que se proclamaba soberana, declara la guerra a Francia, unvía embaxadores a Inglaterra pa solicitar ayuda militar y anicia la formación del Exércitu Defensivu Asturianu.

La Xunta asturiana axuntará asina dos llexitimidaes, la que remanez del llevantamientu popular, que xustifica l'asunción de la soberanía, y la de ser un muérganu constitucional, que permitirá que nun camude la so composición y atribuciones tres la espublización del reglamentu de Xuntes provinciales per parte de la Xunta Central. Esta doble llexitimidá, combinada col aisllamientu d'Asturies, creará una pecuñar situación na que la Xunta gobernará como un auténticu poder autónomu y independiente, hasta la llegada del marqués de la Romana al Principáu n'abril de 1809. Inclusive, siguirá denomándose suprema hasta'l día 9 d'esi mes y defenderá les sos competencies hasta que, el 2 de mayu, el xeneral mallorquín la disuelva manu militari.

El final de la Xunta Xeneral[editar | editar la fonte]

Col final de les operaciones militares n'Asturies en 1812, ensayóse'l modelu de representación instauráu nes Cortes de Cádiz, creándose una Diputación provincial al marxe de la Xunta y de cualaquier institución del Antiguu Réxime. Pero esti sistema declinó col güelpe de mayu de 1814 que restableció'l réxime absolutista. De 1814 a 1820 la Xunta foi repuesta, pero'l trieniu lliberal (1820-1823) la derogó, sofriendo vaivenes hasta que finalmente, en 1835, foi abolida, dando pasu a la Diputación Provincial d'Uviéu o Provincia d'Uviéu, propia del nuevu modelu lliberal superador del Antiguu Réxime, tres ser aprobada en 1833 la división alministrativa de Javier de Burgos qu'eliminaba la denomación de Principáu d'Asturies. El Real Decretu de 21 de setiembre de 1835, xunto cola circular de 24 de payares, marca la estinción de la Diputación esistente hasta'l momentu y con ella la de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies.

Sede parllamentaria[editar | editar la fonte]

Escudu de la Xunta Xeneral n'Uviéu.

Enantes del so tresllau, l'actividá parllamentaria tenía llugar na sala Capitular de la Catedral d'Uviéu. El nuevu edificiu de la Xunta Xeneral d'Asturies construyóse sobre'l vieyu conventu de San Francisco. Tratábase d'un conventu góticu del sieglu XIV de grandes dimensiones que foi valtáu en 1902 pa crear l'actual parllamentu asturianu. El poder de la ilesia yera bien importante y Uviéu tuvo representación de cuasi toles órdenes, franciscanos, dominicos, xesuites y benedictinos.

L'edificiu del parllamentu, asitiáu na Cai Fruela, remembra a l'arquitectura parisina pol so estilu neoclasicu, con dellos ornamientos, como los diferentes frontones que s'alternen, los áticos enriba, les mázcares humanes y los lleones na so parte inferior. Na fachada principal esisten dos figures que representen el trabayu (l'home) y les lletres (la muyer). Estos flanqueen l'escudu d'Asturies cola cruz de la victoria, coronada con una corona real.


Organización y funcionamientu[editar | editar la fonte]

Diputaos y grupos parllamentarios[editar | editar la fonte]

Los diputaos representen al pueblu asturianu y son escoyíos por ésti basándose en trés circunscripciones eleutorales. Gocien d'unos drechos y adquieren unes obligaciones. Tamién esfrutan de ciertes prerrogatives como la inviolabilidá y el fueru especial. Los diputaos agrúpense en grupos parllamentarios.

Grupu parllamentariu Diputaos
Socialista (PSOE) 17
Foru Asturies (FAC) 12
Popular (PP) 10
D'Izquierda Xunida (IU) 5
Mistu (UPyD) 1

Cada partíu políticu o coalición eleutoral namás pue constituyir un Grupu Parllamentariu. Los grupos parllamentarios fórmense de la siguiente manera:

  • Trés diputados que pertenezan a un mesmu partíu políticu o coalición eleutoral.
  • Los diputaos de partíos o coaliciones eleutorales que nun algamen el númberu mínimu puen formar el Grupu Parllamentariu Mestu.
  • Los diputaos que se separten del so Grupu Parllamentariu pasen al Grupu Parllamentariu Mestu.

En xunetu de 2010, el diputáu Roberto Colunga, que formaba parte del grupu parllamentariu IX-BA-LV pol Bloque por Asturies, pasó a formar parte del grupu parllamentario mestu.[1]

Comisiones[editar | editar la fonte]

Son grupos de diputaos qu'estudien asuntos que se-yos encomienden y lleven al Plenu de la Xunta Xeneral propuestes o dictámenes. Delles actúen con poder decisoriu, al aprobar resoluciones de calter non llexislativu. Tamién controlen el cumplimientu que fai'l Conseyu de Gobiernu de les mociones y resoluciones de proposiciones non de llei. Intégranles miembros designaos polos grupos parllamentarios nel númberu señaláu pola Mesa una vuelta escuchada la Xunta de Portavoces. Tolos grupos tienen drechu a cuntar con un representante como mínimu en cada comisión. Cada comisión tien una Mesa integrada por un Presidente, Vicepresidente y un Secretariu escoyíos ente los sos componentes.

Diputación Permanente[editar | editar la fonte]

Vista de la Xunta dende la Plaza de la Escandalera.

Ta compuesta polos diputaos qu'escueyen los grupos parllamentarios en proporción a la so importancia numbérica que designa la Mesa tres escuchar a la Xunta de sesiones. La preside'l Presidente de la Xunta Xeneral y la so Mesa ye la de la cámara.

Xunta de Portavoces[editar | editar la fonte]

Ta compuesta polos portavoces de los grupos parllamentarios y el Presidente de la Xunta Xeneral. Ente les sos misiones destaquen la determinación del orde del día de les sesiones del Plenu, y la designación del númeru de miembros de les comisiones y la Diputación Permanente. Les sos decisiones son tomaes por votu ponderáu, representando cada portavoz tantos votos como diputaos tenga'l so grupu parllamentariu.

Plenu[editar | editar la fonte]

Ye'l muérganu supremu de la Xunta Xeneral, formando parte d'elli tolos diputaos d'ésta. Los miembros del Conseyu de Gobiernu puen asistir y intervenir nes sesiones independientemente de que seyan tamién diputaos de la Xunta Xeneral.

Detalle del escudu nel aleru de la cúpula del palaciu de la Xunta Xeneral.

La Mesa[editar | editar la fonte]

Ye'l muérganu rector de la Xunta Xeneral y poseye la so represtación colexada. Compónenla'l Presidente de la Xunta Xeneral, dos vicepresidentes y dos secretarios. Tamién puen designase vocales ascritos qu'asisten con voz y ensin votu a dalgunes de los sos conceyos representado a partíos que nun tengan nengún diputáu nella. Delles de les sos funciones son:

  • Ordenar el trabayu.
  • Dedicir la tramitación d'esctritos y documentos parllamentarios.
  • Ellaborar, diricir y controlar la ececución del presupuestu de la Xunta Xeneral.
  • Organizar l'Alministración parllamentaria.

Aconceya covocada pol Presidente de la Xunta Xeneral y los sos miembros escuéyense na sesión constitutiva de la cámara, presidida al aniciu por una Mesa d'edá constituyida pol diputáu eleutu de mayor edá como Presidente asistíu polos dos de menor edá como secretarios.

Presidente de la Xunta Xeneral[editar | editar la fonte]

El Presidente de la Xunta Xeneral poseye la máxima representación de la cámara y s'escueye na so sesión constitutiva ente los diputados d'ésta. Ente les sos misiones destacan dirixir los alderiques, interpretar el reglamentu de la cámara y fixar d'alcuerdu cola Xunta de Portavoces l'orde del día de les sesiones del Plenu. Preside tamién, la Mesa, la Xunta de Portavoces y la Diputación Permanente. Darréu pue vese una tabla colos presidentes de la Xunta Xeneral dende 1982.

Llexislatura Presidente Partíu
Provisional Agustín José Antuña Alonso
Eugenio Carbajal Martínez *
UCD
FSA-PSOE
I Juan Ramón Zapico García FSA-PSOE
II Antonio Landeta y Álvarez-Valdés AP
III Laura González Álvarez**
Eugenio Carbajal Martínez
IX
FSA-PSOE
IV Ovidio Sánchez Díaz***
Faustino González Alcalde
PP
FSA-PSOE
V María Jesús Álvarez González FSA-PSOE
VI María Jesús Álvarez González FSA-PSOE
VII María Jesús Álvarez González FSA-PSOE
VIII Fernando Goñi Merino PP
IX Pedro Sanjurjo González FSA-PSOE

*Agustín José Antuña Alonso dende'l 6 de marzu de 1982 hasta'l 14 de xineru de 1983 y Eugenio Carbajal Martínez dende'l 14 de xineru de 1983 hasta'l 31 de mayu de 1983.
**Dende'l 21 de xunu de 1991 hasta'l 8 de xineru de 1993 siendo sustituida por Eugenio Carbajal Martínez.
***Sustituyíu por Faustino González Alcalde nuna sesión celebrada'l 18 de marzu de 1999.

Vicepresidente Primeru de la Xunta Xeneral[editar | editar la fonte]

De secute pue vese una tabla colos vicepresidentes primeros de la Xunta Xeneral dende 1982.

Llexislatura Presidente Partíu
Provisional Eugenio Carbajal Martínez
María Aurora Puente Uría *
FSA-PSOE
PCE
I José Ramón García Queipo FSA-PSOE
II Adolfo Barthe Aza CDS
III Eugenio Carbajal Martínez **
Amalia Maceda Rubio
FSA-PSOE
IU
IV Faustino González Alcalde***
José Ramón García Cañal
FSA-PSOE
PP
V Juana María González del Cabo FSA-PSOE
VI Manuel Aurelio Martín González IU
VII Manuel Aurelio Martín González IU
VII Diana Camafeita Fernández IU
VIII Vicente Herranz González FSA-PSOE
IX Pelayo Roces Arbesú FAC

*Eugenio Carbajal Martínez dende'l 6 de marzu de 1982 hasta'l 14 de xineru de 1983 y María Aurora Puente Uría dende'l 14 de xineru de 1983 hasta'l 31 de mayu de 1983.
**Dende'l 21 de xunu de 1991 hasta el 8 de xineru de 1993 siendo sustituyíu por Amalia Maceda Rubio
***Sustituyíu por José Ramón García Cañal nuna sesión celebrada'l 18 de marzu de 1999.

Vicepresidente Segundu de la Xunta Xeneral[editar | editar la fonte]

A continuación pue vese una tabla colos vicepresidentes segundos de la Xunta Xeneral dende 1982.

Llexislatura Presidente Partíu
Provisional Juan Bautista Fernández Fidalgo
Antonio García Linares *
UCD
I Antonio Landeta y Álvarez-Valdés AP
II Carlos Rojo Pérez FSA-PSOE
III María Isabel Pérez-Espinosa González-Lobón PP
IV Francisco Javier García Valledor IX
V Pelayo Roces Arbesú PP
VI Pelayo Roces Arbesú PP
VII Pelayo Roces Arbesú**
Carlos Galcerán
PP
VIII Pelayo Roces Arbesú FAC
IX José Agustín Cuervas-Mons García-Braga PP

*Juan Bautista Fernández Fidalgo dende'l 6 de marzu de 1982 hasta'l 14 de xineru de 1983 y Antonio García Linares dende'l 14 de xineru de 1983 hasta'l 31 de mayu de 1983.

**Pelayo Roces Arbesú dase de baxa nel Partíu Popular, entregando'l so acta de diputáu el 3 de xineru de 2011.

Ver tamién[editar | editar la fonte]


Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Roberto Colunga dexa a IX con trés diputaos al pasar al Grupu Mestu .La Nueva España.[1]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]