Triticum dicoccoides
| Escanda | ||||||||||||||
 espigues d'escanda |
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
| Triticum dicoccoides L., |
||||||||||||||
El Triticum dicoccoides o escanda, ye una mena común del cereal triticum (trigu). Pertenez a los tetraploides darréu de la so conformación por 14 cromosomes. La escanda ye un cereal d'iviernu propiu de climes fríos y terrenos probes ente los 400 y 600 m d'altor sobro'l mar. La grana d'escanda xorrez nes espigues arrodiada d'una cubierta o poxa que protexe'l granu o semiente. Esti granu con poxa, denómase erga. La sema de la escanda faise nos meses de payares, avientu y dalgunes vegaes, tamién en xineru. La sema faise a voleo, y non col granu, sinon cola erga. Recuéyese n'agostu.
Índiz |
Hestoria [editar]
N'antigüedá foi la especie de trigu más importante pa la humanidá, pero anguaño ta cásique escosao, darréu que namás se caltienen en dalgunes rexones de la India y Asturies (Proaza y Grao).
El so cultivu documéntase per primera vegada n'escavaciones arqueolóxiques de tres castros en niveles prerromanos, na so variedá Triticum dicoccum, concretamente na Campa Torres (Xixón), el Picu Castiellu de Moriyón/Miravalles (Villaviciosa) y el Castiellu de Camoca (Villaviciosa) sieglos VIII -VI edC. Nel sieglu X apaez na documentación del cenobiu de San Vicente d'Uviéu como iscanla, iscanlula, scandula, scanla. Dende la Edá Media hasta bien entrao nel sieglu XIX, la escanda y el trigu foren usaos pa pagar los foros o rentes de les tierres n'especie. Nel pueblu d'Ambás (conceyu de Grao) hasta 1920, entá pagaben el foro en copines de granu d'escanda.
Gastronomía [editar]
Entá podemos alcontrar n'Asturies:
- Pan d'escanda o Fisga
- xilibrines que son tortes feches con fariña de maíz y escanda, y cocíes en fornu
El pantodunu ye'l pan que se fai ensin cribar la fariña d'escanda
Variedaes [editar]
- Fisga (Triticum spelta),
- Scanla Menor (Triticum durum), y que ye una mena d'escanda más grande, cola espiga con cuatro carreres d'ergues, e más duru.
- Pavía/Povia (Triticum diccocum)
