República d'Irlanda

Éire Ireland
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: Nun tien
Himnu nacional: Amhrán na bhFiann
Capital  • Población  • Coordenaes	Dublín 495.781 (2002) 53° 26' N 6° 15' O
Mayor ciudá	Dublín
Idiomes oficiales	Inglés, Irlandés
Forma de gobiernu Presidenta Primer Ministru	República Michael D. Higgins Enda Kenny
Independencia  • Declarada  • Reconocía	del Reinu Uníu 21 de xineru de 1919 6 d'avientu de 1921
Superficie  • Total  • % agua Llendes Costes	Puestu 117º 70.273 km² 2% 360 km 1.448 km
Población  • Total  • Densidá  • Densidá	Puestu 122º 4.015.676 (2005 est.) 57 ab./km² 57 hab/km²
PIB (PPA)  • Total (2005)  • PIB per capita	Puestu 50º US$ 164.190 millones US$ 40.003 (4u)
Moneda	Euro¹ (€, EUR)
Xentiliciu	Irlandés, irlandesa
Zona horaria  • en Branu	CET (UTC) CEST (UTC+1)
Dominiu d'Internet	.ie
Códigu telefónicu	+353
Prefixu radiófonicu	EIA-EJZ
Códigu ISO	372 / IRL / IE
Miembru de: UE, ONX, OCDE, OSCE
¹ Antes de 1999: llibra irlandesa

La República d'Irlanda (n'Irlandés:Poblacht Na h'Éireann, n'Inglés: Republic of Ireland) ye un país del noreste d'Europa que forma parte de la Xunión Europea.

El so territoriu abarca aproximadamente cinco sestes partes de la islla d'Irlanda (la más occidental de les nomaes Islles britániques), contra la costa del noreste d'Europa. El sextu restante pertenez a Irlanda del Norte, una rexón alministrativa del Reinu Xuníu y parte de la provincia irlandesa histórica del Ulster.

Historia

Cruz celta nel Rock of Cashel, nel Condáu de Tipperary

Los habitantes d'antañu de la islla d'Irlanda, lo mesmo que los d'otres islles britániques foron los pictos sometios polos celtes nel sieglu I e.C., xentes del Neolíticu descrites nel folclor irlandés como Fir Bolg. Irlanda taba compuesta por cincu reinos: Ulster, Meath, Munster, Connaught y Leinster, baxu mandatu d'un rei con sede na zona de Tara (Meath).

De magar el sieglu V prodúzse la cristianización de la islla por un misioneru escocés llamáu San Patriciu, el sentimientu cristianu enraigonó ceo na islla en cuenta de les tradiciones druides y los sos dioses paganos entamando nos años siguientes una espansión per toa Europa de los monxos irlandeses.

Xeografía

Dixebra d'Irlanda tres el Tratáu Anglo-Irlandés de 1921.

Llingua

Semeya d'un lletreru n'irlandés y inglés.

El irlandés ye la primer llingua oficial xunto col inglés que ye la segunda, l'irlandés ta nel tueru celta xunto col galés, escocés y bretón. Pesie a que l'alministración lleva años fomentando esta llingua solu ye falada pol 26%(1971) de la población, siendo la gran mayoria bilingües ente l'irlandés y inglés. Ún de les zones con mayor númberu de falantes d'irlandés tan nel oesti na zona nomada Gaeltacht y nel norte nel Ulster.

Cultura

Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:

Irlanda