Euru
De Uiquipedia
L'Euru (EUR o € ISO 4217 ) ye la moneda única de doce de los veinticinco países de la Unión Europea dende'l 1 de xineru de 1999.
Tabla de conteníos |
[editar] Especificaciones
L'euru xébrase en 100 céntimos.
Los documentos oficiales de la UE usen les pallabres euro y cent, simpre en singular. Sicasí, nel llinguaxe habitual, traduzse cent pol equivalente en cada idioma (n'asturianu céntimu, en castellanu céntimo, en griegu lepto, n'italianu centesimo, etc) y el plural fórmase según l'emplegu de la llingua.
Los billetes —de 5, 10, 20, 50, 100, 200 y 500 euros — son idénticos pa los doce países. Les monedes —de 1, 2, 5, 10, 20 y 50 céntimos y 1 y 2 euros— tienen la mesma "cruz" en tolos países pero una "cara" estremada.
Les monedes, seya cual seya la so cara nacional, son válides en tolos países de la "zona euru".
El diseñu de los billetes ye de Robert Kalina del Bancu Central d'Austria y el de la cara común de les monedes débese a Luc Luycx de la Real Fábrica de Monedes de Bélxica.
L'euru ye'l socesor del ECU, unidá monetaria europea (European Currency Unit).
El símbolu del euru (€), creáu pola Comisión Europea, inspírase na lletra épsilon (ε) del alfabetu griegu. Escoyóse esti símbolu como referencia a la inicial d'Europa. Les dos llinies paraleles faen referencia a la estabilidá dientro del área euru.
L'abreviatura internacional oficial pal euru, según la norma ISO 4217 ye EUR.
Nun hai símbolu oficial pal céntimu, anque utilízase davezu una c minúscula o, nel casu d'España, ct (plural cts) como reminiscencia del céntimu de peseta. N'Irlanda utilízase delles veces nes tiendes el símbolu ¢.
[editar] Historia
| 1 Euru (€) | Antigua Moneda |
|---|---|
| 13,7603 | chelines austriacos (ATS) |
| 40,3399 | francos belgues (BEF) |
| 1,95583 | marcos alemanes (DEM) |
| 166,386 | pesetes españoles (ESP) |
| 5,94573 | marcos finlandeses (FIM) |
| 6,55957 | francos franceses (FRF) |
| 0,787564 | llibres irlandeses (IEP) |
| 1936,27 | llires italianes (ITL) |
| 40,3399 | francos luxemburgueses (LUF) |
| 2,20371 | florines holandeses (NLG) |
| 200,482 | escudos portugueses (PTE) |
| 340,750 | dracmes griegos (GRD) |
| 0,585274 | llibres chipriotes (CYP) |
| 0,429300 | llibres malteses (MTL) |
La moneda entró en vigor oficialmente'l 1 de xineru de 1999, cuando dexaron d'esistir como sistemes independientes les monedes de los países de la zona euru: Alemaña, Austria, Bélxica, España, Finlandia, Francia, Irlanda, Italia, Luxemburgu, Países Baxos y Portugal. El 1 de xineru de 2001 incorporóse Grecia.
Sicasí, por cuenta del periodu de fabricación que requieren los nuevos billetes y monedes, les antigües unidaes monetaries nacionales, anque perdieron la cotización oficial nel mercáu de divises, permanecieron como mediu de pago hasta'l 1 de xineru de 2002.
Tantu les monedes como los billetes tuvieron un periodu de coesistencia coles anteriores monedes nacionales hasta que foron retiraes de la circulación. Esti periodu de coesistencia tuvo calendarios estremaos nos países qu'adoptaron l'euru.
Dinamarca, el Reinu Uníu y Suecia nun adoptaron la moneda única. Dinamarca refugóla nun referendu que se llevó a cabu'l 28 de setiembre de 2000, nel que'l 53,1 % de los votantes manifestaronse escontra l'adopción del euru.
En Suecia tamién celebróse ún el 14 d'avientu de 2003, díes depués del asesinatu de la ministra Anna Lindh, impulsora de la adopción del euru. Nesta consulta, dalgo más del 56 % del eleutoráu votó a la escontra. La cuestión quedó asina pospuesta al menos cinco años, en pasando esi tiempu, podrá repitise'l referendu.
En xunetu de 2002, l'euru sobrepasó la paridá col dólar estaunidense per primer vez dende febreru de 2000.
En payares de 2004 l'euru algamó una cotización con respeutu al dólar de $1,33, el másimu valor de cambéu dende la so introducción.
En xineru de 2007 Eslovenia convirtiose nel primer estáu de los nuevos miembros de la UE n'adoptar l'euru como moneda llariega. En 2008 sumáronse tamién Chipre y Malta.
El restu d'estaos qu'ingresaron na UE coles ampliaciones de la UE de 2004 y 2007, nun adoptaron l'euru. Sicasí, estos países tán tomando les midíes afayadices p'adoptalu como moneda nacional, anque esti procesu pue tomar varios años.
Dellos países de la zona euru traten de desaniciar les monedes de 1 y 2 céntimos, yá que'l coste de fabricación ye más altu que'l so valir nominal. L'alternativa pue ser implantar el sistema según el cual los precios nun se modifiquen, pero una vez en caxa arredóndiense a 0 y a 5 céntimos pa facer desapaecer les monedes más pequeñes.
[editar] Euruzona
Llámase "Euruzona" (o zona euru) al conxuntu de los países qu'adoptaron la moneda única, más Andorra, Mónaco, San Marino, y el Vaticano, que tamién decidieron usalu. Los trés últimos emiten euros propios cola so cara nacional, pero Andorra non.
Montenegru y Kosovo na antigua Yugoslavia, países qu'usaben los marcos alemanes como moneda, tamién adoptaron l'euru, pero al contrariu que los otros países, nun soscribieron alcuerdos llegales cola Unión Europea.
El francu CFA, que tenía un tipu de cambéu fixu respeutu al francu francés, tienlu agora respeutu al euru. Lo mesmu ocurre col escudu de Cabu Verde, lligáu al escudu portugués.
L'euru ta alministráu pol Sistema Européu de Bancos Centrales (SEBC), compuestu pol Bancu Central Européu (BCE) y los bancos nacionales de los países miembros de la zona euru. El Bancu Central, allugáu en Frankfort, (Alemaña), ye l'únicu con autoridá pa desendolcar la política monetaria.
