Antiguu Exiptu

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Uiquipedia:Wikipedia:Llista d'artículos que toa Wikipedia tien que tener/Archivu
Esfinxe de Gizeh, Exiptu.

L'Antiguu Exiptu foi una civilización que s'orixinó a lo llargo del calce mediu y baxu del ríu Nilu, y qu'algama tres dómines de rellumu faraónicu nos periodos denomaos: Imperiu Antiguu, Imperiu Mediu, ya Imperiu Nuevu. Enanchábase dende'l delta del Nilu nel norte, hasta Elefantina, na primera catarata del Nilu, nel Sur, aportando a tener influyencia dende l'Éufrates hasta Jebel Barkal, na cuarta catarata del Nilu, en dómines de máximu espardimientu. El so territoriu tamién abarcó, en desemeyaos periodos, el desiertu oriental y la llinia costera del Mar Bermeyua, la península del Sinaí, y un gran territoriu occidental dominando los esbillaos oasis. Hestóricamente, foi dixebráu en: Altu y Baxu Exiptu, al Sur y al Norte, respeutivamente.

La civilización exipciana desendolcóse demientres más de 3000 años. Entamó cola xunificación de delles ciudaes del valle del Nilu, alrodiu del 3150 edC., y tiense convencionalmente por fináu nel añu 31 edC, cuando l'Imperiu romanu conquistó y asorbió l'Exiptu ptolemaicu, que desapaez como Estáu. Esti asocedimientu nun representó el primer periodu de dominación estranxera, pero foi'l qu'empobinó pa una tresformación adulces na vida política y relixosa del valle del Nilu, conseñando'l fin del desendolcu independiente de la so cultura. La so identidá cultural entamara a francese selemente tres les conquistes de los reis de Babilonia (sieglu VI edC) y Macedonia (sieglu IV edC), desapaeciendo la so relixón con l'arribada del cristianismu, na dómina de Xustinianu I, cuando en 535 se prohibió'l cultu a la diosa Isis, nel templu de File.